Alzheimer Hastalarının Yakınlarına Hayatı Kolaylaştıran Öneriler

0 53
11 / 100

65 yaş üstü kişilerde en çok görülen demans (bunama) nedeni Alzheimer hastalığıdır. Erişkin sinir sisteminin aldığı hasarların sonucu bilinç dağınıklığı olmaksızın hastanın hafıza, konuşma, matematik, iç görü ve soyut düşünceyi içeren edinilmiş bilişsel işlevlerinin bozulması ve buna bağlı olarak kişinin günlük yaşam akışını sağlayamaması, sosyal ve mesleki hayatında işleyişle karşılaştığı sorunlar klinik tablo olarak tanımlana bilmektedir.

 

Alzheimer Nasıl Bir Hastalıktır?

 

Alzheimer hastalığı normal yaşlanmanın getirdiği bir hastalık değildir. Hastalık yaşla birlikte riski artırsa da yaşın getirdiği bir sorun olarak adlandırılmamalıdır. Hafıza ve düşünme kabiliyetini yavaş yavaş zedeleyip yok eden bir beyin hastalığıdır. Beyinde milyarı bulan sayıda bulunan nöronlar sağlıklı olabilmek adına birbirleriyle bağlantılar halindedir. Metabolizma hareketlerini sağlayıp kendilerini onarma özelliklerine sahiptirler. Bu akışı Alzheimer hastalığı tamamen bozmaktadır. İlgili Link: Yaşlılık Depresyonu Nedir

 

Alzheimer Belirtileri ?

 

Hastalığın en yaygın belirtisi hafıza bozukluğudur. Para kullanma, sayılarla ilişkilendirme aksaklıkları, yargılarken karmaşa, ani ruh durumu değişiklikleri, endişeli tavırlar başlangıç sinyallerini veren belirtirlerdir. Hastalık fazlalaştıkça kişileri tanımada zorluklar, hafıza da ciddi kayıplar, düşüncede ve düşünceleri dile getirmedeki bozukluklar, huzursuzluk, amaç olmadan mekan değiştirme, tekrarlayan kelimeler hastalığın ilerlemesinin ortaya çıkardığı sonuçlardır.

Ve hastalık şiddeti artmaya devam ettikçe günlük hayat akışını sağlayamaz hal alırlar. Nöbet ve ataklarda artış, deri enfeksiyonları, kilo kayıpları, inlemeler, artan uykular, idrar kaçırma ve tutamama, bağırsak kontrolünün kaybı peşinden gelen sonuçlardandır. Ölüm kayıpları aspirasyon pnömonisi ve enfeksiyonlara bağlı olarak görülmektedir. Hastalığı ortaya çıkaran etkileşim zinciri, genetik, hayat biçimleri ve çevre faktörleriyle birebir etkindir.

 

Alzheimer Hastalarının Yakınlarına Faydalı Öneriler

 

1-Hafıza Sorunlarına Karşı Notlarla Yardımcı Olun

 

Alzheimer hastaları birkaç dakika önce gerçekleşen olayları net hatırlarken uzak geçmişi tüm detaylarıyla hatırlarlar. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde net hatırlanan uzak geçmişte yavaş yavaş karışmaya ve silinmeye başlar. Hastalığın erken aşamalarında beliren hafıza bozuklukları ile başa çıkabilmek adına listeler, not defterleri, takvim gibi anımsatıcılardan yararlanılabilir. Ama ileriki evrelerde bunları da hakim olmayacaklardır. Günlük akışı bir rutine oturtmak belirli bir sırayla yapmak hafızaya yardımcı olabilir. Hastaya sürekli gün ay yıl gibi zaman kavramları sorularak hatırlatılabilir. Hastada oluşabilecek depresif duygular hatırlayamama kabusuyla ortaya çıkabilir. Bunu engellemek adına eşyalar ve fotoğrafların üzerine notlar, hatırlatıcılar yapıştırılabilir. İlgili Link: Unutkanlık Sorununuz Varsa B12 Eksikliğiniz Olabilir

 

2-İletişim Kurarken Kısa Ve Net Olunmalı

 

İletişim bu hastalar için daha da büyük bir önem taşımaktadır. Konuşurken net ve kısa cümleler kurmaya özen gösterilmelidir. Ses tonu rahatlatıcı bir tını da hafif ve nazik olmalıdır. Cevap vermesi için biraz beklemeli ihtiyaç duyduğu zaman gerekli destek sağlanmalıdır. Sözcükleri tamamlanmamalı konuşması kesilmemelidir. Bazen kelimeleri çıkarmakta zorlanabilir yardımcı olarak hatırlatma yapılabilir.

 

3-Aktivite Sırasında Gelen Öfke Atakları

 

Kişinin kişisel yeteneklerini hesaplanarak planlanmış, basit aktiviteler en doğru seçenek  olacaktır. Sonuç olarak fazla bir beklenti içerisinde olmamakta fayda var. Aktiviteye başlarken destek olmak ve aktiviteyi daha küçük parçalara ayırarak yapmak yardımcı olacaktır. Kızgınlık ve ajitasyon durumunda dikkatli olunmalı ve böyle bir durumda kibarca kırmadan destek sağlanmalı ya da hastanın ilgisini tamamen başka yöne çevirmelidir. Zevk aldığı aktiviteler seçilmeli ve bunu günün aynı saatlerine denk gelecek şekilde düzenle devam edilmelidir.

 

4-Kendi Kendine Giyinmesine Sabretmeli

 

Alzheimer hastalığı olan kişiler için kıyafetleri kombin oluşturmak, doğru giysilerin seçilmesi, düğmeler ve fermuarları kullanma tüm bunlarla başa çıkma  durumu zor bir hal almıştır. Bu giyinme saatini günün belli saatlerinde yaparak bunu düzenli bir program haline getirmek hasta için faydalıdır. Seçtiğiniz kıyafetlerden hazırladıklarınızı hastaya sunabilir kendi istediklerini seçmesine yardımcı olarak olayı keyifli bir hale çevirebilirsiniz. Kullanımı kolay rahat giysiler tercih etmelisiniz. Yardıma ihtiyacı olduğunda kısa kısa bilgilerle destek sağlayabilirsiniz.

 

5-Yemeği Sınırlandırarak Küçük Porsiyonlarla Verin 

 

Hastalığın etkileri kişiye göre değişim gösterirken farklılık gözlemlendiği en yayın sorun yemektir. Bazı hastalarda bu durum iştah açıklığı ve daha çok yeme isteğini doğururken bazılarında durum tam tersidir. Yemek yemek için destek ve ilgi gereklidir. Öncelikle beslenmenin yapılacağı alan sakin bir ortam olmalıdır. Yemek porsiyonları sayısı sınırlı hazırlanmalı ve ölçekler küçük olmalıdır. Kapaklı fincanlar ve pipetlerle sıvı tüketimi kolaylaştırıla bilinir. Bazı durumlarda elleriyle tutup rahat yiyebilecekleri besinlerde tercih edilebilir. Derin tabaklarla işler daha pratikleştirile bilir. Ağız ve diş sağlığın düzenli yaptırmakta fayda vardır.

 

6-Her Gün Banyo Yaptırmaktansa Islak Mendil Ve Süngerlerle Temizlik Yapın

 

Kimi hastalar banyo yapmaktan suyla temastan korkup, farklı tepkiler gösterebilir. Banyo için en önemli nokta hastanın en sakin en rahat olduğu zaman dilimini tercih etmektir. Hastayı banyoda tek başına bırakmamak etrafında kendine zarar verebileceği objeler bulundurmamak gereklidir. Her gün banyo yaptırmak yerine hijyenik bezlerle rutin temizliğine destek olunabilir.

 

7-Hastanın Tuvalet Alışkanlığı İçin Rutin Sağlanmalı

 

Hastalık ileri evrelerde mesane ve bağırsak kontrolünü yitirecek boyuta getirebilir. Bunun için doktor kontrollerini düzenli yaptırmalı, olası ortaya çıkabilecek fiziksel sorunlara da dikkat edilmelidir. Tuvalet için en güzel çözüm yine bir rutine bağlamak, belirli saatler aralığında düzenli ihtiyaç giderilmesi sağlanmalıdır

 

8-Hastanın Uyku Konusunda Düzen Oluşturmalı

 

Uyku konusunda hastaya göre problemler farklılık göstermektedir. Kimi hastada uyku hali fazlayken kimi hasta bu konuda daha da zorluk yaşamaktadır. Uyku için sakin ve huzurlu bir ortam sağlanmalı, düzeni ise hep aynı saatte uyuması konusunda rutine oturtmalıyız. Gün içinde uyuma konusunda izin verilmemeli egzersizler veya aktivitelerle hastaya destek verilmelidir. Kafein alımını da kontrol altında tutmakta fayda vardır. Hastanın karanlık korkusu oluşmuşsa odada rahatlayabileceği aydınlık sağlanmalıdır.

 

9-Hasta Sanrı Ve Halüsinasyon Görmesi Muhtemel, Önlem Alınmalı

 

Hastalık ileri seviyelerde varsanı (Halüsinasyon) ve sanrılar (delüzyon) görmeye ve dile getirmeye başlayabilir. Halüsinasyonlar hastanın var olmayan bir şey görmesi, işitmesi, koklaması veya hissetmesidir. Delüzyon ise hastanın bir türlü ikna olmadığı yanlış fikirleridir. Yalnız bazı durumlarda halüsinasyonlar ve delüzyonlar fiziksel bir hastalığın da habercisi olabilir. Doktora kesinlikle danışılarak gerekli tedavi öğrenilmelidir. Hastanın gördüğü ve yaşadığı şey asla bir tartışma konusu olmamalıdır. İlgisini dağıtacak başka bir odak noktasına çevirmesini sağlanmalıdır. İzlediği tv programlarında çok seçici davranılmalı, şiddet içeren ya da rahatsız olduğu şeyler seyrettirilmemelidir. Hastalar bir aşamadan sonra izledikleri programları gerçek hayatlarından ayırt etmede zorluklar yaşayabilir.

 

10-Gezinmelere Karşı Kapıları Kilitli Tutmalı

 

Hastayı güvende tutabilmek, çevresinde kendisine zarar verebilecek nesneler bulundurmamak bakımında en önemli görevlerdendir. Kapı pencere gibi çıkıp kaybolup kendisine zarar verebileceği alanlar çok iyi korunmalıdır.  Gerekli durumlarda ek kilitler kullanılabilir. Kişinin üzerinde kimlik ve medikal bilgilerinin olabileceği kartlar bulundurmakta fayda vardır.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.